Bel gratis: 0800 - 235 2274

Een rouwproces, een rauw proces?

Rouw is een proces waarin emoties worden doorgewerkt en er langzaam aan een nieuwe werkelijkheid wordt gewend, voordat de blik op de toekomst kan worden gericht. Wat kun je ermee en wat zegt het over jou?

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

Een Sint-Pietersplein vol tranen

Veel mensen koppelen rouw aan de dood van een geliefde. Dat rouw ook op andere momenten kan spelen, is niet voor een ieder duidelijk. Een mooi voorbeeld is het vertrek van de Paus uit het Vaticaan. Een duidelijk voorbeeld dat rouw door iets anders wordt veroorzaakt dan de dood alleen.

 

Echtscheiding en ontslag komt rauw op je dak

Bij echtscheidingen is bekend met dat rouw een belangrijke rol speelt en er voor kan zorgen dat de (ex)partners moeilijk met elkaar communiceren. Die zelfde gevoelens spelen ook bij ontslag of bedrijfsbeëindiging. Zo kan het de verlatene of de door ontslag bedreigde werknemer afhouden van het nemen van beslissingen. Ze zijn er gewoon nog niet aan toe, om rationeel nieuwe kansen in de toekomst te kunnen overzien; zo ook de kansen die een andere Paus zou kunnen bieden.

 

You complete me!

De vraag: “Hoe nu verder zonder de ander?”, is het centrale thema in een rouwproces waarmee de één anders omgaat dan de ander. Het heeft te maken met de mate waarin iemand zijn of haar identiteit heeft bepaald op basis van de ander, de organisatie of functie die nu verloren gaat. Dat de één verder gaat met het leven en de ander jaren lang van slag kan zijn, heeft te maken met het zelfbeeld.

Het verlies was er al voor het einde, de rouw voordat het afscheid kwam.

Zelfobjecten

Zelfobjecten zijn personen die mensen nodig hebben om hun identiteit te ontwikkelen. Dit houdt in dat iemand het nodig heeft om bevestigd te worden (spiegeloverdracht), een ander te idealiseren (idealiserende overdracht) of om net als de ander te zijn (tweelingoverdracht).

 

Mensen gaan een geestelijke verbinding aan met een ander om zichzelf te kunnen definiëren. Zolang dit in normale proporties gebeurt, is dat volkomen normaal en gezond gedrag. Als door een overlijden, scheiding of ontslag die identificatie met de ander niet meer kan worden ingevuld, ontstaat een situatie waarin deze behoeften opnieuw moeten worden ingevuld. De één is daar sneller of beter toe in staat dan een ander, maar sommigen blijven hangen in het vacuüm dat is ontstaan. Zij geraken in een langdurig rouwproces of zelfs een depressie.

 

Zo herken je vast mensen in je omgeving die een artiest ongezond adoreren, of in een Goeroe of Paus de perfectie die zij zelf ooit hopen te bereiken. Zo zijn er zij die zich ondergeschikt maken aan een partner of werkgever en zij die het altijd maar hebben over die bekende Nederlander die ze hebben ontmoet en zich aan een onbeduidende ontmoeting vastklampen, omdat ze zichzelf als hun gelijke willen zien.

 

Als dan de boyband uit elkaar gaat, de popster gaat trouwen, de Paus stopt of overlijdt, de bekende Nederlander je niet ziet staan, of het bedrijf waarmee jij je hebt geïdentificeerd van je af wilt, dan verlies je ineens een deel van jezelf.

 

Het vertrek of ontslag bestaat al eerder dan de melding daarvan

De vertrekkende partner of werkgever verkeert al in een andere gemoedstoestand, omdat die het proces van afscheid al heeft doorgemaakt. De mededeling daarover is slechts het sluitstuk.

Vaak wil die persoon dat kort na de mededeling (vaak in hetzelfde gesprek) de verlatene gaat meedenken over de boedeldeling en omgangsregeling of dat de werknemer met voorstellen komt over de vormgeving van het ontslag en eventuele compensatie.

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

Echter is ‘het slachtoffer’ nog vaak geschokt, verdrietig of boos en niet in staat al creatief mee te denken over een onbekende toekomst. Een conflict is dan snel geboren, omdat allerlei defensiemechanismen werking treden. Zo wordt de aanbeden boyband ineens een stel sukkels, was het toch al lang tijd dat de Paus wegging en wordt de tot dan toe fantastische echtgenoot in de grootste hufter die er bestaat getransformeerd, om met de pijn van het verlies te kunnen omgaan.

Het afscheid verlengen is niets waard ; je verlengt niet de aanwezigheid maar het vertrek.

Conflicthantering

Vaak helpt het als ik in een bemiddeling, mediation of coaching de invloed van rouw op de betrokkenen duidelijk maak. De vijf fases in de rouwcurve van Kübler-Ross maken veel duidelijk en kan leiden tot wederzijds begrip. Het is dan zaak dat de ‘dader’ de noodzaak begrijpt om uit de gewenste toekomst terug te treden in het heden en dat het ‘slachtoffer’ geactiveerd wordt de nieuwe toekomst zonder de ander onder ogen te zien.

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

Fase 1: Ontkenning

In deze fase weigert iemand bewust of onbewust om feiten, informatie of de werkelijkheid met betrekking tot een bepaalde situatie te aanvaarden. Ontkenning is een verdedigingsmechanisme en helpt de pijn niet onder ogen te hoeven zie

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

Fase 2: Protest (boosheid)

Boosheid kan allerlei vormen aannemen. Mensen die een ingrijpende gebeurtenis hebben meegemaakt kunnen boos zijn op zichzelf en/of op anderen, vooral op degenen die hen dierbaar zijn. Als je dit weet kun je de woede van iemand die overstuur is beter begrijpen en de persoon die rouwt niet veroordelen.

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

Fase 3: Onderhandelen (vechten)

Mensen die een ingrijpende gebeurtenis meemaken, kunnen gaan onderhandelen of een compromis proberen te sluiten. Bijvoorbeeld als er een einde van de relatie dreigt, vragen ze tegen beter weten in: “Kunnen we vrienden blijven?”, of  “Mag ik nog op de personeelsfeestjes komen?”.

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

Fase 4:  Depressie

Deze fase wordt ook wel voorbereidend rouwen genoemd. Het is een soort generale repetitie in aanvaarding van de situatie. Deze fase is voor iedereen anders. De één is er beter in dan de ander. Ervaring met een soortgelijke situatie kan een rol spelen. Het is heel natuurlijk dat iemand gevoelens van verdriet, spijt, angst en/of onzekerheid heeft. Hieruit blijkt dat die persoon begonnen is met het accepteren van de werkelijkheid.

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

Fase 5:  Aanvaarding

Deze fase van berusting hangt af van de persoon, maar wordt over het algemeen gekenmerkt door enige emotionele afstand en objectiviteit. Mensen gaan langzaam maar zeker weer perspectief zien. Ze krijgen weer hoop en investeren actiever in hun nieuwe leven.

Tot slot: Verplaats je in het perspectief van de ander

Nu je inzicht hebt in hoe mensen met rouw omgaan en dat er verschillende fases zijn, kun je er rekening mee houden. Zo verhoog je de kans op goede communicatie en voorkom je onnodig conflict. Als het jezelf betreft? Bedenk dan goed of jij een stapje langzamer moet gaan, of erken dat de nieuwe situatie mogelijkheden biedt om sterker en zelfstandiger te worden.

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

Jeroen Ketelaars is CEO van Basic-Business. Hij heeft een Mastertitel in Conflictmanagement, hij is MfN-Registermediator en voor de rechtspraak geaccrediteerd familierecht mediator, Certified Interrogation Expert en Leugendetectie expert. Als organisatie- en conflictpsycholoog begeleidt hij personen en organisaties naar werkende oplossingen.

Transparante begeleiding?

Wil je goede en transparante begeleiding? Bel dan nu gratis naar 0800 – 235 22742, of neem contact op via het contactformulier.

ROUW; SCHEIDING; CONFLICTHANTERING

3 + 7 =

Pin It on Pinterest

Share This